مانیتورینگ شبکه چیست؟ وظایف مسئول شبکه در سیستم حسابداری تحت شبکه
مانیتورینگ شبکه یعنی پایش و کنترل مداوم وضعیت سرور، شبکه، اینترنت، امنیت، پایگاه داده، نسخه‌های پشتیبان و تجهیزات مرتبط با زیرساخت فناوری اطلاعات.
وقتی یک برنامه حسابداری تحت شبکه اجرا می‌شود، اطلاعات اصلی مجموعه دیگر روی لپ‌تاپ‌ها و سیستم‌های پراکنده کاربران قرار ندارد؛ بلکه اطلاعات روی سرور نگهداری می‌شود و کاربران از طریق شبکه به آن متصل می‌شوند.
به همین دلیل، عملکرد صحیح نرم‌افزار فقط به خود برنامه حسابداری وابسته نیست؛ بلکه سلامت سرور، شبکه، اینترنت، برق، امنیت اطلاعات، Backup و تجهیزات زیرساختی نیز در عملکرد صحیح سیستم نقش دارد.
بنابراین هر مجموعه‌ای که از نرم‌افزار حسابداری تحت شبکه استفاده می‌کند، باید یک مسئول شبکه آگاه و متخصص داشته باشد تا زیرساخت را به‌صورت منظم مانیتور کرده و مشکلات را پیش از تبدیل‌شدن به بحران شناسایی و برطرف کند.
یک مثال ساده برای اهمیت مانیتورینگ شبکه
می‌توان عملکرد یک سیستم حسابداری تحت شبکه را با خودرو و جاده مقایسه کرد:
نرم‌افزار حسابداری مانند خودرو است.
تولیدکننده نرم‌افزار مانند خودروساز است.
شبکه مانند جاده است.
مسئول شبکه مانند راه‌ساز و نگهدارنده جاده است.
اگر خودرو درست حرکت نکند، همیشه عیب از خودرو نیست. گاهی خودرو کاملاً سالم است، اما جاده خراب است؛ مثلاً مسیر پر از گل، برف، چاله یا مانع است.
در سیستم‌های تحت شبکه نیز همین شرایط وجود دارد.
گاهی نرم‌افزار سالم است، اما مشکل از شبکه، سرور، اینترنت، کابل، سوئیچ، مودم، روتر، ویندوز، آنتی‌ویروس، فایروال یا قطعی برق است.
به همین دلیل، تشخیص اینکه مشکل از نرم‌افزار است یا از زیرساخت شبکه، اهمیت زیادی دارد.
وجود یک مسئول شبکه وارد و آگاه، همراه با مانیتورینگ منظم شبکه و سرور، باعث می‌شود مشکلات سریع‌تر شناسایی و برطرف شوند.
فاز اول: وظایف اصلی مسئول شبکه
مسئول شبکه باید به‌صورت منظم وضعیت زیرساخت را بررسی و مانیتور کند:
- سلامت کلی سرور
- میزان استفاده CPU سرور
- میزان مصرف RAM سرور
- دمای سرور و وضعیت خنک‌کنندگی
- فضای خالی هارد دیسک
- سلامت هارد دیسک‌ها
- سلامت RAID
- وضعیت پاور سرور
- وضعیت UPS و برق اضطراری
- مصرف پهنای باند شبکه
- وضعیت کارت‌های شبکه
- ارتباط کاربران با سرور
- سلامت کابل‌ها، سوئیچ، مودم و روتر
- پایداری اینترنت
- امنیت شبکه و فایروال
- وضعیت آنتی‌ویروس و به‌روزرسانی‌ها
- کاربران و سطح دسترسی‌ها
- وضعیت پایگاه داده
- خطاها، کندی‌ها و قطعی‌های سیستم
- تهیه، بررسی و نگهداری Backup
این بررسی‌ها کمک می‌کنند مشکلات زیرساختی پیش از آنکه باعث اختلال جدی در عملکرد نرم‌افزار حسابداری شوند، شناسایی شوند.
فاز دوم: اهمیت امنیت اطلاعات در شبکه
اطلاعات حسابداری، فاکتورها، اطلاعات مشتریان، موجودی کالا و اسناد مالی از مهم‌ترین دارایی‌های یک مجموعه هستند.
به همین دلیل، امنیت شبکه و اطلاعات یکی از وظایف اصلی مسئول شبکه است.
مسئول شبکه باید مراقب باشد:
- رمزهای عبور قوی باشند.
- هر کاربر فقط دسترسی مخصوص خود را داشته باشد.
- کاربران خارج‌شده یا غیرمجاز غیرفعال شوند.
- دسترسی به سرور محدود و کنترل‌شده باشد.
- فایروال و آنتی‌ویروس فعال باشند.
- نصب نرم‌افزارهای ناشناس کنترل شود.
- ورودهای مشکوک بررسی شوند.
- اطلاعات مهم بدون مجوز جابه‌جا یا کپی نشوند.
امنیت اطلاعات بدون مانیتورینگ، کنترل دسترسی و پیگیری مداوم کامل نمی‌شود.
فاز سوم: اهمیت Backup در سیستم حسابداری
تهیه Backup یا نسخه پشتیبان از مهم‌ترین وظایف مسئول شبکه است.
از دست رفتن اطلاعات حسابداری می‌تواند خسارت بسیار زیادی برای یک مجموعه ایجاد کند؛ بنابراین صرفاً گرفتن Backup کافی نیست و باید از سالم‌بودن و قابلیت بازیابی آن نیز مطمئن شد.
مسئول شبکه باید بررسی کند:
- Backup روزانه انجام می‌شود.
- نتیجه Backup بررسی می‌شود.
- Backup فقط روی سرور اصلی نگهداری نمی‌شود.
- چند نسخه تاریخی از اطلاعات نگهداری می‌شود.
- بازیابی اطلاعات به‌صورت دوره‌ای تست می‌شود.
- نسخه پشتیبان در محل امن و جداگانه نیز نگهداری می‌شود.
قانون ۳-۲-۱ در Backup
برای افزایش امنیت اطلاعات بهتر است قانون ۳-۲-۱ در Backup رعایت شود:
- حداقل ۳ نسخه از اطلاعات نگهداری شود.
- نسخه‌ها روی ۲ محل یا رسانه مختلف باشند.
- حداقل ۱ نسخه خارج از محل اصلی مجموعه نگهداری شود.
نکته مهم:
Backup بدون تست بازیابی، اطمینان واقعی ایجاد نمی‌کند.
فاز چهارم: برنامه کاری روزانه مسئول شبکه
یک مسئول شبکه باید روزانه موارد مهم زیر را کنترل کند:
- بررسی سلامت سرور
- بررسی میزان مصرف CPU و RAM
- بررسی دمای سرور
- مانیتورینگ شبکه و اینترنت
- بررسی عملکرد سیستم حسابداری
- کنترل Backup روزانه
- بررسی فضای هارد
- کنترل فایروال و آنتی‌ویروس
- بررسی خطاها، کندی‌ها و ورودهای مشکوک
کنترل روزانه این موارد باعث می‌شود مشکلات کوچک قبل از ایجاد اختلال گسترده شناسایی شوند.
فاز پنجم: برنامه کاری هفتگی مسئول شبکه
علاوه بر کنترل‌های روزانه، برخی موارد باید به‌صورت هفتگی بررسی شوند:
- بررسی سلامت هارد و RAID
- کنترل کاربران و سطح دسترسی‌ها
- بررسی کیفیت Backupها
- کنترل تجهیزات شبکه
- بررسی وضعیت کارت‌های شبکه
- بررسی مصرف پهنای باند شبکه
- بررسی به‌روزرسانی‌ها
این بررسی‌ها به حفظ پایداری زیرساخت و کاهش احتمال بروز مشکلات ناگهانی کمک می‌کنند.
فاز ششم: برنامه کاری ماهانه مسئول شبکه
برخی فعالیت‌ها نیز بهتر است در دوره‌های ماهانه انجام شوند:
- تست بازیابی Backup
- بررسی رشد حجم اطلاعات
- بازبینی امنیت شبکه
- بررسی نیاز به ارتقای تجهیزات
- تهیه گزارش برای مدیریت
- آمادگی برای بحران‌هایی مانند خرابی سرور، قطع برق، حمله ویروسی یا از دست رفتن اطلاعات
تهیه گزارش دوره‌ای به مدیریت کمک می‌کند وضعیت زیرساخت، ریسک‌ها و نیازهای احتمالی مجموعه را بهتر ارزیابی کند.
چرا مسئول شبکه برای نرم‌افزار حسابداری تحت شبکه ضروری است؟
در یک نرم‌افزار حسابداری تحت شبکه، بخش‌های مختلف زیرساخت به یکدیگر وابسته هستند.
ممکن است کاربر احساس کند برنامه کند شده یا ارتباط او قطع شده است، اما دلیل واقعی مشکل در یکی از موارد زیر باشد:
سرور، شبکه داخلی، کابل، سوئیچ، اینترنت، ویندوز، دیتابیس، آنتی‌ویروس، فایروال، UPS یا سایر تجهیزات زیرساختی.
به همین دلیل، وجود مسئول شبکه باعث می‌شود مشخص شود مشکل واقعاً از نرم‌افزار است یا از زیرساخت.
این موضوع علاوه بر کاهش زمان رفع اشکال، از ایجاد اختلال‌های طولانی و خسارت‌های احتمالی نیز جلوگیری می‌کند.
جمع‌بندی
برنامه حسابداری تحت شبکه فقط یک نرم‌افزار نیست؛ بلکه برای عملکرد صحیح به سرور، شبکه، اینترنت، امنیت، مانیتورینگ، برق پایدار و Backup وابسته است.
همان‌طور که خودرو برای حرکت صحیح به جاده سالم نیاز دارد، نرم‌افزار تحت شبکه نیز برای عملکرد مناسب به شبکه سالم، سرور پایدار و زیرساخت امن نیاز دارد.
بنابراین هر مشتری که از برنامه حسابداری تحت شبکه استفاده می‌کند، باید یک مسئول شبکه آگاه داشته باشد تا زیرساخت را به‌صورت منظم مانیتور کند، مشکلات را پیش از تبدیل‌شدن به بحران شناسایی نماید و از اطلاعات مجموعه محافظت کند.
